ថ្ងៃទី២៤ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២៥
មជ្ឈមណ្ឌលតស៊ូមតិសម្រាប់អ្នកជួលលំនៅឋានទីក្រុងអុនតារីយ៉ូ (ACTO) ព្រមានអំពីសេចក្ដីស្នើច្បាប់លេខ៦០ (ច្បាប់ស្ដីពីការប្រយុទ្ធទប់ស្កាត់ការយឺតយ៉ាវ និងពន្លឿនការសាងសង់ ឆ្នាំ២០២៥) ដែលគំរាមកំហែងដកហូតកិច្ចការពារសំខាន់ៗសម្រាប់អ្នកជួលលំនៅឋាន និងធ្វើឱ្យប្រព័ន្ធយុត្តិធម៌លំនៅឋានរបស់ខេត្តអុនតារីយ៉ូចុះខ្សោយ។ ACTO ជំទាស់យ៉ាងខ្លាំងទៅនឹងសេចក្ដីស្នើរបស់រដ្ឋាភិបាល ដើម្បីកែប្រែច្បាប់ស្តីពីការជួលលំនៅដ្ឋាន និងក្រុមប្រឹក្សា ម្ចាស់លំនៅឋាន និងអ្នកជួល ដូចបានគូសបញ្ជាក់នៅក្នុងសេចក្ដីស្នើច្បាប់លេខ៦០។ ប្រសិនបើសេចក្ដីស្នើច្បាប់នេះ ត្រូវបានអនុម័ត អ្នកជួលលំនៅឋាននៅក្នុងខេត្តអុនតារីយ៉ូនឹងប្រឈមហានិភ័យខ្លាំងនៃការបណ្តេញចេញ និងថ្លៃជួលខ្ពស់កប់ពពក និងមិនអាចចូលរួមបានពេញលេញក្នុងសវនាការនៅក្រុមប្រឹក្សាភិបាល។ ជំនួសឱ្យការដោះស្រាយបញ្ហាប្រឈមពិតប្រាកដនៃវិបត្តិលំនៅឋានដែលបន្តកើតមាននៅក្នុងខេត្តអុនតារីយ៉ូ សេចក្ដីស្នើច្បាប់លេខ៦០ នឹងធ្វើឱ្យកិច្ចការពារអ្នកជួលលំនៅឋានចុះខ្សោយ និងផ្ដល់អាទិភាពលើការរកប្រាក់ចំណេញធំជាងសន្តិសុខក្នុងការកាន់កាប់លំនៅឋានរបស់អ្នកជួល។
១. ការរិចរិលនៃសន្តិសុខក្នុងការកាន់កាប់ និងការត្រួតពិនិត្យថ្លៃជួល
ការកែទម្រង់ដែលបានស្នើឡើងដ៏គ្រោះថ្នាក់បំផុត គឺការបញ្ចប់ការបន្តកិច្ចសន្យាជួលប្រចាំខែដោយស្វ័យប្រវត្តិ ផ្ទុយទៅវិញអនុញ្ញាតឱ្យម្ចាស់លំនៅឋានកំណត់កិច្ចសន្យាជួលមានថិរវេលាកំណត់ដែលនឹងបញ្ចប់បន្ទាប់ពីរយៈពេលជួលជាក់លាក់ដែលបានកំណត់។ នេះនឹងមានផលប៉ះពាល់ធ្ងន់ធ្ងរទៅលើសន្តិសុខក្នុងការកាន់កាប់របស់អ្នកជួលលំនៅឋាន ដែលជាកិច្ចការពារផ្លូវច្បាប់ប្រឆាំងនឹងការបណ្តេញចេញដោយបង្ខំ ការយាយី និងការគំរាមកំហែងផ្សេងៗទៀត។ ការអនុញ្ញាតឱ្យធ្វើការកែតម្រូវកិច្ចព្រមព្រៀងជួលផ្អែកលើលក្ខខណ្ឌទីផ្សារ គឺជាជោគជ័យសម្រាប់ម្ចាស់លំនៅឋានធំៗដែលផ្ដោតលើប្រាក់ចំណេញច្រើន និងបញ្ចប់ការត្រួតពិនិត្យថ្លៃជួលនៅក្នុងខេត្តអុនតារីយ៉ូប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព។ ដោយបានដកហូតការត្រួតពិនិត្យលំនៅឋានទំនេរសម្រាប់ជួល យោងតាមច្បាប់នេះ នៅពេលបញ្ចប់កិច្ចសន្យាជួលមានថិរវេលាកំណត់ ម្ចាស់លំនៅឋានអាចគេចវេះពីការត្រួតពិនិត្យថ្លៃជួល តាមរយៈការធ្វើកិច្ចសន្យាជួលថ្មីជាមួយអ្នកជួល និងបង្កើនថ្លៃជួលទៅតាមចំនួនណាមួយដែលពួកគេជ្រើសរើស ឬបង្ខំឱ្យអ្នកជួលចាកចេញ។ នេះនឹងជំរុញឱ្យថ្លៃជួលកើនឡើងកាន់តែខ្ពស់ថែមទៀត និងធ្វើឱ្យអ្នកជួលប្រឈមនឹងហានិភ័យនៃការបណ្តេញចេញជារៀងរាល់ឆ្នាំ។
*ព័ត៌មានថ្មីដែលសំខាន់៖
គិតត្រឹមថ្ងៃអាទិត្យ ទី២៦ ខែតុលា លោក រ៉ប់ ហ្វ្លែក (Rob Flack) រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងកិច្ចការទីក្រុង និងលំនៅឋាន បានបញ្ជាក់នៅក្នុងការបង្ហោះលើបណ្ដាញសង្គមថា រដ្ឋាភិបាល “មិនបន្តការពិគ្រោះយោបល់លើការផ្លាស់ប្តូរដែលអាចកើតមានចំពោះក្របខ័ណ្ឌកិច្ចសន្យាជួលរបស់ក្រុងអុនតារីយ៉ូទាក់ទងនឹងកិច្ចសន្យាជួលប្រចាំខែទេ” ដោយបន្ថែមទៀតថា ឥឡូវនេះ វាមិនមែនជាពេលវេលា ដែលត្រូវពិចារណាលើការផ្លាស់ប្តូរប្រព័ន្ធទេ។
២. ការចុះខ្សោយនៃលទ្ធភាពក្នុងការទទួលបានយុត្តិធម៌
សេចក្តីព្រាងច្បាប់លេខ៦០ ស្នើឱ្យមានកំណែទម្រង់មួយចំនួនដែលគេសន្មត់ថា នឹងជួយដោះស្រាយការយឺតយ៉ាវនៅក្រុមប្រឹក្សាម្ចាស់លំនៅឋាន និងអ្នកជួល។ ទោះជាយ៉ាងនេះក្ដី ការផ្លាស់ប្តូរទាំងនេះធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់កិច្ចការពារជាមូលដ្ឋានសម្រាប់អ្នកជួល និងបង្កើតការអធិប្បាយមិនពិតថា សិទ្ធិរបស់អ្នកជួល គឺជាមូលហេតុនៃការយឺតយ៉ាវសម្រាប់ក្រុមប្រឹក្សាម្ចាស់លំនៅឋាន និងអ្នកជួល។ ការផ្លាស់ប្តូរដែលបានស្នើឡើងនឹងកាត់បន្ថយលទ្ធភាពរបស់អ្នកជួលក្នុងការជំទាស់នឹងដីកាបណ្តេញចេញដោយអយុត្តិធម៌ ដោយផ្ដល់ពេលវេលាតែ ១៥ ថ្ងៃប៉ុណ្ណោះ ក្នុងការស្នើសុំការពិនិត្យសើរើលើដីការបស់ក្រុមប្រឹក្សាម្ចាស់លំនៅឋាន និងអ្នកជួល។ លើសពីនេះទៀត អ្នកជួលនឹងមានពេលវេលាតែ០៧ ថ្ងៃប៉ុណ្ណោះ ជំនួសឱ្យ ១៤ ថ្ងៃ ក្នុងការបង់ថ្លៃជួល មុនពេលម្ចាស់លំនៅឋានអាចដាក់ពាក្យសុំការបណ្តេញចេញជូនទៅក្រុមប្រឹក្សាម្ចាស់លំនៅឋាន និងអ្នកជួល សម្រាប់ការមិនបង់ប្រាក់។ សេចក្តីព្រាងច្បាប់លេខ ៦០ មានចេតនាបង្កើតលក្ខខណ្ឌដែលធ្វើឱ្យអ្នកជួលស្ទើរតែមិនអាចរកបានថវិកាចាំបាច់ ឬការគាំទ្រផ្នែកច្បាប់ ដើម្បីជួយសង្គ្រោះលំនៅឋានជួលរបស់ពួកគេ។ ការផ្លាស់ប្តូរទាំងនេះរឹតត្បិតការទទួលបានយុត្តិធម៌សម្រាប់អ្នកជួល ព្រមទាំងនឹងនាំឱ្យមានការបណ្តេញចេញ និងការផ្លាស់ទីលំនៅកាន់តែច្រើន។
៣. ការមិនអើពើនឹងការបង្ការការបណ្តេញចេញ និងវិបត្តិគ្មានផ្ទះសម្បែង
យោងតាមឯកសារដែលបានចងក្រងយ៉ាងទូលំទូលាយ ខេត្តអុនតារីយ៉ូកំពុងជួបប្រទះវិបត្តិគ្មានផ្ទះសម្បែងស្រាប់ហើយ។ របាយការណ៍មួយពីសមាគមក្រុងនៃខេត្តអុនតារីយ៉ូបានគូសបញ្ជាក់ថា មានមនុស្សជាង ៨១.៥០០ នាក់កំពុងជួបប្រទះភាពគ្មានផ្ទះសម្បែង ត្រឹមឆ្នាំ២០២៤ ដោយបានកើនឡើងចំនួន២៥% ចាប់តាំងពីឆ្នាំ២០២២។ វិបត្តិគ្មានផ្ទះសម្បែងមានវិសាលភាពហួសពីទីប្រជុំជនកណ្ដាលក្រុង ដោយវិបត្តិនេះកើនឡើងលឿនបំផុតនៅក្នុងសហគមន៍ជនបទ និងភាគខាងជើង។ ការធ្វើឱ្យប៉ះពាល់សន្តិសុខក្នុងការកាន់កាប់ និងការសម្រួលដល់ការបណ្តេញចេញនឹងធ្វើឱ្យវិបត្តិនេះកាន់តែធ្ងន់ធ្ងរឡើង។ ជាជាងការគាំទ្រចំពោះតម្រូវការលំនៅដ្ឋានរបស់គ្រួសារនៅខេត្តអុនតារីយ៉ូ រដ្ឋាភិបាលកំពុងចំណាយថវិកាលើការជួលមន្ត្រីនគរបាលជាច្រើន និងបង្កការពិបាកកាន់តែខ្លាំងដល់អ្នកជួល ក្នុងការប្ដឹងសើរើលើសេចក្ដីសម្រេចដែលអយុត្តិធម៌។ ប្រឈមនឹងការគំរាមកំហែងកាន់តែខ្លាំងឡើងពីការបាត់បង់ការងារដោយសារពន្ធគយ ពេលនេះ កម្មករ និយោជិតក៏កំពុងប្រឈមនឹងការវាយប្រហារលើសន្តិសុខក្នុងការជួល ដែលគំរាមកំហែងដល់លំនៅឋានរបស់ពួកគេដែរ។
៤. ការបង្កើនភាពធ្ងន់ធ្ងរលើស្តង់ដាររស់នៅ និងការតស៊ូមតិរបស់អ្នកជួល
កំណែទម្រង់ទាំងនេះក៏បង្កការពិបាកកាន់តែខ្លាំងឡើងដល់អ្នកជួល ក្នុងការអនុវត្តសិទ្ធិរបស់ពួកគេ (ស្របតាមផ្នែក៨២ នៃច្បាប់ស្ដីពីការជួលលំនៅឋាន-RTA) ដើម្បីលើកឡើងពីបញ្ហានានា ដូចជាការត្អូញត្អែរអំពីការជួសជុល និងការថែទាំធ្ងន់ធ្ងរ ក្នុងអំឡុងពេលសវនាការស្ដីពីការមិនបង់ថ្លៃជួល។ នៅពេលដែលបន្ទប់ ឬផ្ទះជួលស្ថិតក្នុងស្ថានភាពទ្រុឌទ្រោមធ្ងន់ធ្ងរ ដែលប៉ះពាល់ដល់សុខភាព និងសុវត្ថិភាពរបស់អ្នកជួល អ្នកជួលមិនបង់ថ្លៃជួលទាំងអស់ ឬមួយផ្នែក ដើម្បីឱគេយកបញ្ហាទាំងនេះទៅដោះស្រាយនៅក្នុងសវនាការជាមួយក្រុមប្រឹក្សាម្ចាស់លំនៅឋាន និងអ្នកជួល បានទាន់ពេលវេលា។ ពេលវេលារង់ចាំសម្រាប់ពាក្យសុំរបស់អ្នកជួលនៅក្រុមប្រឹក្សាម្ចាស់លំនៅឋាន និងអ្នកជួល គឺយឺតយ៉ាវជាងពាក្យសុំរបស់ម្ចាស់លំនៅឋានពីរដង ដែលកំណែទម្រង់ដែលបានស្នើឡើងទាំងនេះមិនអាចដោះស្រាយបាន។ មិនតែប៉ុណ្ណោះ ការតម្រូវឱ្យអ្នកជួលបង់ប្រាក់៥០% នៃថ្លៃជួលដែលពួកគេជំពាក់ ដើម្បីលើកឡើងពីបញ្ហារបស់ពួកគេ គឺជាលក្ខខណ្ឌអយុត្តិធម៌ ពីព្រោះវាជាការសន្មតិថា អ្នកជួលពិតជាជំពាក់បំណុលទាំងនេះរួចស្រេចហើយ មុនពេលដែលបញ្ហានេះត្រូវបានលើកឡើងនៅក្នុងសវនាការ។
៥. ការទម្លាក់កំហុសលើអ្នកជួលចំពោះវិបត្តិលំនៅដ្ឋាន
ពុំមានការអះអាងជំទាស់ថា ខេត្តអុនតារីយ៉ូកំពុងប្រឈមនឹងវិបត្តិលំនៅដ្ឋានទេ។ ក៏ប៉ុន្តែ ការដកហូតកិច្ចការពារអ្នកជួលមិនមែនជាដំណោះស្រាយឡើយ។ យើងធ្លាប់បានលឺការអះអាងស្រដៀងគ្នាពីមុនមក ឧទាហរណ៍៖ ការលុបចោលការត្រួតពិនិត្យថ្លៃជួលសម្រាប់លំនៅឋានដែលអ្នកជួលចូលរស់នៅលើកដំបូងក្រោយខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០១៨ នឹងបង្កើនចំនួនលំនៅឋានជួល និងផ្ដល់ផលប្រយោជន៍ដល់អ្នកជួល ។ ខណៈលំនៅដ្ឋានជួលថ្មីបានបន្តកើនឡើងចាប់តាំងពីឆ្នាំ២០១៦ ដែលអាចនិយាយបានថា បានកើតឡើងដោយគ្មានការកែប្រែបទប្បញ្ញត្តិ លំនៅឋានថ្មីទាំងនេះមិនបានបំពេញតម្រូវការសម្រាប់លំនៅឋានដែលមានតម្លៃសមរម្យ ដោយថ្លៃជួលភាគច្រើនមានកម្រិតខ្ពស់។ នៅឆ្នាំ ២០២៤ អត្រាលំនៅឋានទំនេរសម្រាប់ជួលដែលមានតម្លៃទាបជាងគេ គឺក្រោម ១% នៅក្នុងទីប្រជុំជនកណ្ដាលក្រុងភាគច្រើនទូទាំងខេត្ត។
ឯកសារកកស្ទះ គឺជាលេសយ៉ាងសាមញ្ញរបស់ក្រុមប្រឹក្សា ក្នុងការបំផ្លាញសិទ្ធិរបស់អ្នកជួល និងពន្លឿនការបណ្តេញចេញ។ កាលពីប៉ុន្មានខែមុននេះ នាយកប្រតិបត្តិនៃសាលាជម្រះក្ដីនៅក្នុងខេត្តអុនតារីយ៉ូ បានបញ្ជាក់នៅក្នុងរបាយការណ៍ប្រចាំឆ្នាំ២០២៤-២៥ របស់ខ្លួនថា៖ “ខ្ញុំជឿជាក់ថា យើងកំពុងដើរលើផ្លូវត្រូវ ក្នុងការកំណត់គោលជំហរសាលាជម្រះក្ដីរបស់យើងឱ្យមានការកកស្ទះតិចតួចបំផុត ឬគ្មានការកកស្ទះនៅចុងឆ្នាំសារពើពន្ធ២០២៥-២០២៦” – សន វៀរ (Sean Weir)
ពេលនេះ រដ្ឋាភិបាលអះអាងថា ការដកហូតកិច្ចការពារអ្នកជួលនឹងបង្កើតឱ្យមានលំនៅដ្ឋានកាន់តែច្រើន។ យើងដឹងពីលទ្ធផលរួចហើយ ពោលគឺនឹងមានបណ្តេញចេញកាន់តែច្រើន ជាពិសេសសម្រាប់អ្នកជួលដែលមានប្រាក់ចំណូលទាប និងងាយរងគ្រោះ ហើយមនុស្សជាច្រើននឹងគ្មានផ្ទះសម្បែងរស់នៅ។ នៅទីបំផុត អ្នកខេត្តអុនតារីយ៉ូ គឺជាអ្នកខាតបង់សម្រាប់លំនៅដ្ឋានដែលគិតតែពីប្រាក់ចំណេញ និងគ្មានច្បាប់គ្រប់គ្រង។
ទំនាក់ទំនងសារព័ត៌មាន៖
អ៊ូខេមេ អេបុង (Ukeme Ebong) (លោកស្រី/កញ្ញា)
អ្នកជំនាញផ្នែកទំនាក់ទំនង និងកិច្ចការសាធារណៈ
ukeme.ebong@acto.clcj.ca
Advocacyមជ្ឈមណ្ឌលតស៊ូមតិ ដើម្បីអ្នកជួលលំនៅឋាននៅខេត្តអុនតារីយ៉ូ (ACTO)